Reisvaccinaties en preventieve behandelingen ivm reizen
Vaccinatie index
Malaria
Malaria is een parasitaire ziekte die door muggenbeten wordt overgedragen. De ziekte komt voor in heel wat tropische en subtropische streken en kan ernstig, zelfs dodelijk zijn. De inname van malariaprofylaxe in deze streken wordt dan ook nadrukkelijk geadviseerd.
- Alarmsignaal: aanhoudende koorts van +38° (langer dan 24 uur).
- Andere symptomen: hoofdpijn, diarree, braken,... Raadpleeg een arts ter plaatse. Ondanks hun doeltreffendheid en zelfs bij een correcte inname van de malariaprofylaxe tegen malaria, is een volledige bescherming niet gegarandeerd. Indien de koorts na uw thuiskomst optreedt of aanhoudt, raadpleeg dan dadelijk uw huisarts.
- Het voorkomen van muggenbeten is essentieel:
- draag vanaf zonsondergang lichtgekleurde kleren, die het hele lichaam bedekken;
- gebruik een insectenwerend middel (dat minstens 20% DEET bevat) op alle onbedekte lichaamsdelen!
Deze producten zijn slechts gedurende enkele uren doeltreffend. Regelmatig aanbrengen is een noodzaak; - bescherm de kamer of het bed met een muskietennet,bij voorkeur geïmpregneerd met een insecticide.
Poliomyelitis (kinderverlamming)
Wanneer u reist naar een zone waar infectiegevaar bestaat (alle landen met een lager hygiëne-niveau,uitgezonderd de Latijns-Amerikaanse landen), is vaccinatie noodzakelijk. De laatste inenting mag niet langer dan 10 jaar geleden zijn.
De vaccinatie bij kinderen omvat 4 dosissen en een herhaling op 6 jaar. Volwassenen geboren vóór 1950 werden in het algemeen nog nooit gevaccineerd en moeten een basisvaccinatie krijgen. De vaccinatie van kinderen omvat 3 dosissen, op 2, 3 en 4 maanden.
Tetanus en difterie
Vaccinatie tegen tetanus is onontbeerlijk, ook voor wie niet op reis gaat. Het vaccin tegen difterie is in het bijzonder aanbevolen voor wie naar tropische of subtropische gebieden reist, en onontbeerlijk voor wie naar één van de staten van de vroegere USSR gaat. Sinds 1996 geldt in ons land de aanbeveling om alle volwassenen om de 10 jaar in te enten tegen tetanus en difterie. Hiervoor bestaat een gecombineerd vaccin.
Sinds 1996 geldt in ons land de aanbeveling om alle volwassenen om de 10 jaar in te enten tegen tetanus en difterie. Hiervoor bestaat een gecombineerd vaccin.
De vaccinatie van kinderen omvat 3 dosissen, op 2, 3 en 4 maanden. Een herhaling is nodig op 15 maanden en op 6 jaar, en vervolgens om de 10 jaar. Bij mensen die volledig gevaccineerd zijn, (3 eerste dosissen in 1 jaar) mag de laatste herhaling niet langer dan 10 jaar geleden zijn.
Hepatitis A en hepatitis B
Van de infecties die vermijdbaar zijn door vaccinatie, komt hepatitis A (ook geelzucht genoemd) bij reizigers het meest voor. (Na 1 maand avontuurlijk reizen is tot 2% van de reizigers besmet met het hepatitis A-virus en vertoont ziekteverschijnselen). De besmetting gebeurt via uitwerpselen,voedsel,drank en bevuilde voorwerpen.
Hepatitis B wordt overgedragen via seksuele relaties en via bloed (bloedtransfusie in bepaalde landen, gebruikte injectiespuiten, niet-steriele piercing en tatoeage). Hepatitis B kan zich ontwikkelen tot chronische hepatitis, met soms levercirrose als gevolg.
-
Inenting tegen hepatitis A wordt aangeraden voor elke reiziger die naar de tropen of sub tropen op reis gaat, zelfs wanneer de hygiënische omstandigheden goed zijn. Voor volwassenen en kinderen bestaat de vaccinatie uit 2 dosissen. De tweede dosis wordt 6 maanden tot een jaar na de eerste gegeven.
Beschermingsduur: min. 25 jaar (waarschijnlijk levenslang).
In sommige specifieke gevallen is de preventie van hepatitis A mogelijk door toediening van gammaglobulines.
De bescherming blijft 3 maanden geldig. - Hepatitis B is wereldwijd de meest voorkomende leverziekte. Naar schatting zijn er zo'n 400 miljoen mensen met chronische hepatitis B. In Nederland draagt ongeveer 0,5% van de bevolking het hepatitis B virus bij zich; dat wil zeggen: een op de 200 inwoners is geïnfecteerd. Er zijn gebieden in Afrika, Azië, Zuid- Amerika, de Oost-Europese landen en de landen rond de Middellandse zee. Het is verstandig om u tegen hepatitis B te beschermen indien u tot een van de volgende groepen behoort: personen die mogelijk seksueel contact zullen hebben met de lokale bevolking, militairen, mensen die in de gezondheidszorg gaan werken en patiënten die een verhoogde kans hebben om ter plaatse medische zorg te moeten ondergaan. Ook hepatitis B vaccinatie aan te raden zijn voor personen die voor langere tijd naar genoemde gebieden op reis gaan of daar gaan wonen.
Duur bescherming : waarschijnlijk levenslang. - Voor sommige reizigers zijn beide vaccinaties (hepatitis A + hepatitis B) dikwijls aan te raden. Zij zijn gebaat bij een gecombineerd vaccin (de tweede dosis 1 maand na de eerste en de derde dosis 6 maanden na de tweede).
Gele koorts
Gele koorts is een vrij zeldzame maar ernstige tropische ziekte en wordt veroorzaakt door besmetting met het gele koorts virus. Dit virus komt voor bij apen en wordt door de beet van bepaalde muggensoorten overgedragen van apen naar de mens. Gele koorts komt het meest voor in bosgebieden waar apen voorkomen. In uitzonderlijke gevallen komt gele koorts ook in steden voor. Gele koorts komt uitsluitend voor in Afrika en Zuid-Amerika. Met name in West-Afrika en het Amazonegebied is het risico het grootst.
Vaccinatie is de enige manier om volledig tegen gele koorts beschermd te zijn. Vaccinatie bestaat uit één inenting en geeft ten minste 10 jaar bescherming. Aan vrouwen die zwanger zijn, mannen boven de 60 en aan kinderen onder de 9 maanden oud wordt het vaccin alleen gegeven als er een niet te vermijden risico is op gele koorts.
Om te voorkomen dat gele koorts zich kan verspreiden, stellen sommige landen waar gele koorts voorkomt de vaccinatie verplicht. De arts of verpleegkundige die u vaccineert tegen gele koorts geeft met een speciale stempel van de Wereldgezondheidsorganistie( WHO) in uw vaccinatiepaspoort een bewijs dat u tegen deze ziekte bent gevaccineerd.
Buiktyfus
Buiktyfus wordt veroorzaakt door besmetting met de bacterie Salmonella Typhi. Deze ziekteverwekker komt alleen voor bij mensen. De bacterie komt het lichaam binnen via de mond, vermenigvuldigt zich in de darmen en verspreidt zich via de ontlasting.
Overdracht van buiktyfus vindt plaats door besmet voedsel of water. Risico loopt men vooral in gebieden waar de hygiënische voorzieningen en de controle op de bereiding van voedsel onvoldoende is. Verschijnselen zijn koorts, algehele malaise, hoofdpijn, obstipatie, soms bloederige diaree, later bewustzijnsstoornissen, soms uitslag op borst en buik Ziekenhuisopname is in de meeste gevallen noodzakelijk. Manieren om besmetting te voorkomen zijn het zeer streng naleven van hygiënische voorschriften, controle op de bereiding van levensmiddelen en vaccinatie.
De vaccinatie gebeurt d.m.v. een injectie die ongeveer 3 jaar 70% bescherming geeft.
Meningokokken - meningitis
Meningokokken A,C,W 135 en Y
Dit vaccin beschermt tegen Meningokokken A,C,W 135 en Y voor een periode van 3 jaar. Het is niet geschikt voor kinderen onder de 2 jaar. Dit vaccin voor reizigers mag niet verward worden met het geconjugeerd vaccin tegen meningokokken C dat sinds kort in Nederland voor kinderen wordt aanbevolen. Vaccinatie aangewezen voor reizigers die tijdens de meningitis-periode (van eind december tot eind juni) in de landen van de Afrikaanse subsaharische meningitisgordel rondreizen, en er in nauw contact komen met de plaatselijke bevolking (o.a. reizen met openbaar vervoer, overnachten in local guesthouses, migranten die naar hun land van herkomst reizen en daar bij familie zullen logeren), of er gedurende meer dan 4 weken verblijven. Vaccinatie is verplicht voor de bedevaarders naar Mekka (moet 10 dagen voor de reis worden toegediend).
Dengue
Dengue is een veel voorkomende tropische infectieziekte. Ze wordt overgedragen door muggen van het geslacht Aedes die als kenmerk hebben dat ze overdag steken. De ziekte breidt zich momenteel sterk uit in diverse tropische gebieden. In tegenstelling tot malaria komt ze niet alleen voor op het platteland, maar ook in steden. De ziekte wordt gekenmerkt door koorts en meestal felle spierpijnen. Uiterst zeldzaam kan de ziekte dramatisch verlopen met bloeddrukval en bloedingen, maar die mits goede medische verzorging bijna steeds een gunstige afloop kent.
- Symptomen: hoge koorts, hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn.
- Alarmsignalen: bloedingen, sterke daling van de bloeddruk.
Maatregelen om muggensteken te voorkomen, vormen ook hier de belangrijkste preventie.
- De muggen die de ziekte overbrengen, steken vooral in de uren vlak na zonsopgang en vlak vóór zonsondergang.
- Er bestaan echter grote regionale verschillen. In sommige streken steken de muggen vooral in de voormiddag (tussen 9 en 11u), in andere vooral in de namiddag (tussen 13 en 17u).
- Bij het gelijktijdig gebruik van een zonnecrème en een muggenwerend middel op basis van DEET, wordt aangeraden om de repellent DEET of een andere repellent samen met de zonnemelk aan te brengen en bovendien bijkomende beschermingsmaatregelen tegen UV te voorzien, bvb een zonnecrème met een hogere beschermingsfactor.
Besmettingzone: tropische en subtropische gebieden van zuidoost Azië, van Centraal Amerika, Zuid-Amerika (noordelijk gedeelte), Caraïben en sporadisch Afrika.
Hondsdolheid (Rabiës)
Rabiës of "hondsdolheid" is een virusinfectie van de hersenen of ruggenmerg die bij zoogdieren, dus ook de mens, voorkomt. Rabies is een voor de mens altijd dodelijk verlopende ziekte die wordt opgelopen door contact met speeksel van een besmet dier.
Hondsdolheid (Rabiës) bestaat nog in vele landen. De belangrijkste manier van besmetting, bij mens en dier, is de beet waarbij met virus besmet speeksel in het lichaam dringt. Via een beet, krab of lik van een besmet dier ( hond, kat, vos, vleermuis of in sommige landen vee of wilde dieren.) kan , via de beet of via kleine wondjes of minimale huidkloofjes, het speeksel terecht komen in onderhuids weefsel of spieren. Vermijd contact met loslopende honden, (tamme) wilde dieren en dierenkadavers. Na een beet moeten de wond en omgeving ervan worden gespoeld en mogelijk uitgeborsteld met water en zeep. Desinfectie vindt plaats door middel van alcohol of jodiumtinctuur. Raadpleeg dan ook onmiddellijk een arts, om te oordelen of vaccinatie (al of niet met gammaglobuline) nodig is. Gezien de lange incubatieperiode van de infectie, is inenting tegen rabiës niet aangeraden voor de gewone reizigers. Voor langere reizen kan vaccinatie aangewezen zijn, in welbepaalde omstandigheden, reizen in afgelegen gebieden met moeilijke verbindingen en met reële kansen op blootstelling zoals bepaalde risicoberoepen (bijvoorbeeld veeartsen of ook fietsers), maar ook kinderen. In Nederland wordt voor vaccinatie een schema in 3 doses gebruikt. Wanneer vaccinatie heeft plaatsgevonden , zal bij de blootstelling aan een besmet dier alsnog vaccinatie van 2 doses plaats moeten vinden.
Schistosomiase ( bilharziose )
Schistosomiase (ook bilharziose genoemd) is een wormaandoening die men kan oplopen tijdens het zwemmen of baden in besmet water. Dit komt voor in het grootste deel van Afrika en in beperkte delen van Zuid-Amerika en het Nabije en Verre Oosten. Het risico op bilharziose is het grootst in stilstaand water (zeker in stuwmeren), maar ook in de rivieren (grote of kleine, snel- of traagstromend) kan besmetting optreden. Er bestaat geen vaccin. Men vermijdt dus best om te baden of te zwemmen in zoet water. Indien men toch in mogelijk besmet water geweest is, is een controle na 3 maanden wenselijk (serologie, eosinofilie). Uitzonderlijk kunnen zich ernstige complicaties in de eerste maanden na mogelijke blootstelling voordoen (bloed in de urine, verlamming), dan moet men onmiddellijk een arts raadplegen.
Japanse encefalitis
Japanse Japanse encefalitis is een vorm van hersenontsteking veroorzaakt door een virus. De infectie wordt in grote delen van Zuid- en Oost Azie overgebracht door muggen die vooral op het platteland voorkomen. Vaccinatie is mogelijk, maar wordt alleen onder medische begeleiding toegediend.
Ziekte van Lyme en tekenencefalitis.
FSME (Früh Sommer Meningo Encephalitis) is een gevaar voor de toeristen die in bosrijke streken in Centraal- en Noord Europa (Beieren, Tirol) Baltische staten en voormaling Sovjet-Unie kamperen en wandelen in het actieve tekenseizoen (maart/november). Het gebruik van insect-repellents, op basis van DEET is nuttig voor de bescherming tegen tekenbeten; het produkt kan op de huid aangebracht worden of op de kleding. De werkingsduur is beperkt (enkele uren). Bescherming dmv vaccinatie is mogelijk en wordt in sommige gevallen aanbevolen.
Legionella
Een legionella infectie is een longontsteking die wordt veroorzaakt door het inademen van de bacterie in zeer kleine druppeltjes water, verspreid in de lucht(nevel). Legionella kan niet worden opgelopen door het drinken van water. Het is niet van mens op mens overdraagbaar.
Cholera
Het risico op cholera voor reizigers is bijzonder klein. Ondanks het feit dat een geldig bewijs van choleravaccinatie is komen te vervallen in het kader van de Internationale Gezondheidsregeling, blijkt dat een aantal landen dit nog steeds eist van binnen-komende reizigers. Het komt incidenteel voor dat reizigers verplicht worden zich lokaal alsnog te laten vaccineren. In veel gevallen wordt volstaan met een stempel in het vaccinatie boekje "cholera medically not indicated"
Kinkhoest
Bron: RIVM
Kinkhoest wordt veroorzaakt door de bacterie Bordetella pertussis. Besmetting vindt plaats van mens op mens door hoesten en niezen. De incubatietijd is 7 tot 10 dagen, soms langer. Kinkhoest is erg besmettelijk, vooral in de eerste periode als de hoestbuien nog niet zijn begonnen. Hoestende patiënten zijn nog 3 tot 4 weken nadat het hoesten is begonnen besmettelijk. Binnen een gezin is de kans dat iemand met kinkhoest de andere (niet-gevaccineerde) gezinsleden besmet 90%.
Ziekteverschijnselen
Hangerigheid, lusteloosheid, hoesten. Kort op elkaar lange en hevige hoestbuien met taai slijm, en een lange, gierende inademing. Benauwdheid, blauw aanlopen en soms overgeven door de hoestbuien.
Complicaties
Door het langdurig hoesten kunnen zuurstoftekort en hersenbloedingen, met hersenletsel als gevolg voorkomen. Ook kunnen de longen blijvende schade oplopen. Vooral voor baby's kan de ziekte dodelijk zijn vanwege de ademstops die optreden. Kinderen met ernstige hart- of longafwijkingen lopen meer risico op complicaties.
Er bestaat geen behandeling tegen kinkhoest. Een antibioticumkuur kan ervoor zorgen dat de besmettelijke periode korter wordt. Dat is alleen zo als al vroeg met de kuur wordt begonnen. De kuur heeft weinig invloed op de duur en de ernst van de ziekte.
Het effect van vaccinatie
Het vaccin is onderdeel van het DKTP vaccin. Vaccinatie tegen kinkhoest biedt geen levenslange bescherming. Mensen die de ziekte al een keer hebben doorgemaakt, zijn ook niet levenslang beschermd. Wie is ingeënt of de ziekte al een keer heeft gehad, kan dus toch nog een keer kinkhoest krijgen. De ziekte verloopt dan veel minder ernstig. Vaccinatiepunt biedt u de keuze uit ht DTP en DKTP vaccin.